در فكر جباران نفوذ كند و نقشه‌هاى آنها را دگرگون سازد ؟ ! آيا اگر مؤمن آل فرعون از روش تقيه استفاده نمىكرد هرگز توانايى انجام اين خدمات را داشت ؟ لذا در حديثى از امام صادق ع آمده است : التقية ديني و دين آبائي ، و لا دين لمن لا تقية له ، و التقية ترس اللَّه فى الأرض ، لأن مؤمن آل فرعون لو أظهر الإسلام لقتل : « تقيه دين من و دين پدران من است ، كسى كه تقيه ندارد دين ندارد ، تقيه سپر خداوند در روى زمين است ، چرا كه اگر مؤمن آل فرعون ايمان خود را اظهار داشته بود كشته مىشد » ( 1 ) . مخصوصا در زمانى كه جمعيت مؤمنان در منطقه اى در اقليت باشند و در چنگال اكثريتى بىمنطق و بيرحم گرفتار شوند هيچ عقلى اجازه نمىدهد كه با اظهار ايمان جز در مورد ضرورت نيروهاى فعال خود را به هدر دهند ، بلكه بايد در اين مقطع خاص با كتمان عقيده نيروها را متشكل و متمركز و براى قيام نهايى آماده سازند . شخص پيامبر اسلام ع در آغاز قيامش در مدت چند سال دعوت پنهانى داشت و از همين روش استفاده مىكرد ، و بعد از مدتى كه يارانش فزونى گرفتند و هسته بندى اصلى محكم شد اسلام را رسما اعلام نمود . در ميان پيامبران ديگر ابراهيم ع با تمام شجاعت و قهرمانى كه داشت به هنگام تصميم بر شكستن بتها از روش تقيه استفاده كرد و برنامه خود را از بت پرستان كتمان نمود ، و گرنه هرگز موفق نمىشد . ابو طالب عموى پيامبر اسلام ص شايد تا آخر عمر روش تقيه را از دست نداد ، تنها در مقطعهاى خاصى ايمان خود را آشكار ساخت ، ولى در مواقع ديگر صريحا چيزى نمىگفت تا بتواند نقش مؤثر خود را در حفظ جان پيامبران ص

--> ( 1 ) « مجمع البيان » جلد 8 صفحه 521 ( ذيل آيات مورد بحث ) .